bài giảng rối loạn tiền đình

HỘI CHỨNG TIỀN ĐÌNH. 1. HOÄI CHÖÙNG TIEÀN ÑÌNH PGS.TS CAO PHI PHONG 2013. 2. Mục tiêu • Moâ taû ñöôïc caùc chöùc naêng chính vaø giaûi phaãu heä thoáng tieàn ñình. • Phaân bieät ñöôïc choùng maët do toån thöông tieàn ñình trung öông vaø ngoaïi bieân. Nội dung bài giảng trình bày về hội chứng rối loạn tiền đình, phân loại rối loạn tiền đình, chẩn đoán phân biệt, biểu hiện lâm sàng, triệu chứng phối hợp, thăm khám lâm sàng, kiểm soát, điều trị và điều trị triệu chứng. Dưới đây là 10 bài tập chữa rối loạn tiền đình nên rèn luyện để hỗ trợ quá trình điều trị bệnh: 1. Bài tập Romberg. Bài tập Romberg là một trong những bài tập được thiết kế riêng cho những bệnh nhân bị rối loạn tiền đình. Thường xuyên tập luyện giúp cải Vay 5s Online. Bài viết được tham vấn chuyên môn bởi BSCK II Phạm Thị Sơn - Khoa Khám bênh & Nội khoa, Bệnh viện ĐKQT Vinmec Hải Phòng. Rối loạn tiền đình đi kèm với một vài bệnh lý như thiếu máu não, tiểu đường, huyết áp cao... có thể là nguyên nhân dẫn đến đột quỵ, đe dọa tính mạng người bệnh. Vậy rối loạn tiền đình là bệnh gì và chúng được phân loại như thế nào? Tiền đình là bộ phận thuộc hệ thần kinh nằm ở phía sau ốc tai hai bên. Tiền đình có vai trò cân bằng cơ thể, duy trì trạng thái thăng bằng ở các tư thế, trong hoạt động, phối hợp các bộ phận cử động như mắt, tay, chân, thân mình...Rối loạn tiền đình là tình trạng quá trình truyền dẫn và tiếp nhận thông tin của tiền đình bị rối loạn hoặc tắc nghẽn do dây thần kinh số 8 hoặc động mạch nuôi dưỡng não bị tổn thương hay các tổn thương khác ở khu vực tai trong và não. Điều này khiến cho tiền đình mất khả năng giữ thăng bằng, cơ thể loạng choạng, hoa mắt, chóng mặt, quay cuồng, ù tai, buồn nôn... Những triệu chứng này lặp đi lặp lại nhiều lần, xuất hiện đột ngột khiến người bệnh rất khó chịu, ảnh hưởng lớn tới cuộc sống và khả năng lao động của người bệnh. 2. Phân loại Rối loạn tiền đình là bệnh lý thường gặp ở người lớn tuổi Có hai loại rối loạn tiền đình là Rối loạn tiền đình có nguồn gốc ngoại biênDo tổn thương hệ tiền đình ngay tại vùng tai trong. Triệu chứng thường rầm rộ bệnh nhân chóng mặt và mất thăng băng nhiều nhưng không nguy hiểm đến tính mạng. Đa số mọi người hay mắc nhóm bệnh Rối loạn tiền đình có nguồn gốc trung ươngRối loạn tiền đình trung ương do các tổn thương nhân tiền đình ở thân não, tiểu não. Nhóm bệnh này ít gặp, triệu chứng không rầm rộ. Tuy vậy nhóm bệnh này thường nguy hiểm và khó chữa hơn nhóm bệnh tiền đình có nguyên nhân ngoại biên. 3. Nguyên nhân gây bệnh rối loạn tiền đình là gì? Nguyên nhân tiền đình ngoại biênViêm dây thần kinh tiền đình Do virus Zona, thủy đậu, quai bị chiếm khoảng 5% các trường hợp, gây liệt dây thần kinh tiền đình dẫn đến chóng mặt xuất hiện đột ngột, kéo dài nhiều giờ đến vài tháng nhưng không rối loạn thính lực khác với hội chứng Meniere.Rối loạn chuyển hóa tiểu đường, tăng ure huyết, suy giáp...Các nhóm nguyên nhân khácHội chứng Meniere Phù nề vùng tai trongViêm tai giữa cấp và mạnDị dạng tai thương vùng tai trongU dây thần kinh số VIIISỏi dụng không mong muốn của thuốc streptomycin, gentamycin...; rượu, ma túySay tàu xeNhãn cầu Nhìn Nguyên nhân tiền đình trung ươngThiểu năng tuần hoàn sống nền;Hạ huyết áp tư thế;Hội chứng Wallenberg;Nhồi máu tiểu não;Xơ cứng rải rác;U tiểu não...Nhức đầu Parkinson;Giang mai thần kinh, Một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh rối loạn tiền đình nhưTuổi tác Bất cứ ai dù ở độ tuổi nào cũng có thể mắc bệnh rối loạn tiền đình nhưng người lớn tuổi có nguy cơ mắc bệnh cao hơn người trẻ. Ước tính cứ 100 người trên 40 tuổi trở lên thì có khoảng 35 người mắc bệnh rối loạn tiền sử bị chóng mặt Những người đã từng bị chóng mặt có nhiều khả năng bị choáng váng, hoa mắt, mất thăng bằng... trong tương lai. Tăng nguy cơ bị bệnh rối loạn tiền ý Khi có những dấu hiệu rối loạn tiền đình kể trên hoặc bất cứ những thay đổi bất thường của cơ thể bạn cần đi khám càng sớm càng tốt để các bác sĩ thăm khám, chẩn đoán và có phương pháp điều trị bệnh kịp thời. Phụ nữ sau sinh là đối tượng dễ mắc chứng rối loạn tiền đình 4. Dấu hiệu rối loạn tiền đình Dấu hiệu của bệnh rối loạn tiền đình phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của bệnh. Mỗi người sẽ gặp phải những triệu chứng khác Hội chứng tiền đình ngoại viChóng mặt có hệ thống Các vật quay xung quanh người bệnh nhân hay ngược lại. Biểu hiện rõ nhất thường là khi người bệnh thay đổi tư thế, đặc biệt là đứng lên ngồi xuống một cách đột ngột hoặc khi vừa ngủ thể mất thăng bằng, choáng váng, đầu óc quay cuồng, cơ thể loạng choạng, đứng không vữngRối loạn thị giác hoa mắt, chóng mặt, mất phương hướngRối loạn thính giác Ù tai. Khi bệnh nhân có dấu hiệu ù tai phải đến khám sớm và điều trị tích cực. Nếu điều trị muộn bệnh để lại di chứng giảm thính lực giảm sức nghe, hoặc điếc, có tiếng ve kêu, dế kêu.. trong tai, đặc biệt về cầu rung nôn hoặc nônMất ngủ, người mệt mỏi, thiếu tập trungHạ huyết Hội chứng tiền đình trung ươngChóng mặt Bệnh nhân thường không chóng mặt dữ dội, có cảm giác bồng bềnh như trên thính lực Ù tai, nghe kémRung giật nhãn cầu nhiều hướng, có cả rung giật nhãn cầu đi như người say rượu, bệnh nhân thường không đi theo một đường thẳng, hay đi hình zic phối hợp động tác Bệnh nhân không thể làm chính xác động tác ví dụ như lật xấp bàn tay, ngón tay chỉ mũi...Đôi khi có thay đổi giọng nói khi phát âm một số âm như âm “Ô”. 5. Chẩn đoán rối loạn tiền đình Xét nghiệm điện và sử dụng các điện cực nhỏ đặt lên vùng da xung quanh mắt, nhằm đo chuyển động của mắt để đánh giá các dấu hiệu của rối loạn chức năng tiền đình hay các vấn đề về thần nghiệm xoay vòng để đánh giá sự hoạt động của mắt và tai. Xét nghiệm sử dụng kính video hoặc các điện cực để theo dõi chuyển động của nghiệm âm ốc tai cung cấp thông tin về các tế bào lông trong ốc tai, bằng cách đo sự đáp ứng của các tế bào tóc với các cú nhấp được tạo ra bởi một loa nhỏ chèn vào trong ống taiChụp cộng hưởng MRI sử dụng từ trường và sóng radio để tạo ra hình ảnh cắt ngang các mô cơ thể được quét. MRI não có thể phát hiện các khối u, đột quỵ và sự bất thường về mô mềm khác mà có thể gây chóng mặt hoặc ngất. 6. Các phương pháp điều trị bệnh rối loạn tiền đình hiệu quả Tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ, sử dụng thuốc đúng và đủ liều theo đơn thuốc bác sĩ kê. Các loại thuốc và liều lượng sử dụng của mỗi người là khác nhau, tùy thuộc và quá trình kiểm tra, xét nghiệm lâm sàng xác định nguyên nhân và mức độ tổn thương của các bài tập phục hồi chức năng tiền đình. Các bài tập này được sẽ giúp tăng cường hoạt động phối hợp các bộ phận của cơ thể, giúp não nhận biết tín hiệu và xử lý các tín hiệu từ tiền đình thông suốt, nhịp nhàng thể dục đều đặn tập thể dục giúp tăng cường sức khỏe, tăng cường lưu thông khí huyết, giúp quá trình tuần hoàn máu não ổn định hơn. Đồng thời giảm bớt áp lực, căng thẳng cho người bằng giữa làm việc và nghỉ ngơiCó chế độ ăn uống hợp lý Ăn đầy đủ các nhóm chất, cung cấp đủ năng lượng cho cơ thể. Ăn nhiều rau, củ, quả; hạn chế các đồ ăn chiên xào, đồ ăn nhiều dầu mỡ...Thực hiện phẫu thuật nếu cần thiết Nếu các biện pháp điều trị bệnh rối loạn tiền đình trên không có hiệu quả, không cải thiện tình trạng bệnh thì bác sĩ có thể chỉ định phẫu loạn tiền đình là tình trạng quá trình truyền dẫn và tiếp nhận thông tin của tiền đình bị rối loạn hoặc tắc nghẽn do dây thần kinh số 8 hoặc động mạch nuôi dưỡng não bị tổn thương hay các tổn thương khác ở khu vực tai trong và não. Bệnh có thể để lại biến chứng nguy hiểm và gây đột quỵ. Vì thế khi có dấu hiệu của bệnh rối loạn tiền đình, người bệnh nên đến các trung tâm y tế để thăm khám và điều viện Đa khoa Quốc tế Vinmec là địa chỉ thăm khám, điều trị và phòng ngừa các bệnh lý. Khi thực hiện quy trình thăm khám tại Vinmec, Quý khách hàng sẽ được đón tiếp và sử dụng cơ sở vật chất, hệ thống máy móc hiện đại đi kèm với các dịch vụ y tế hoàn hảo dưới sự chỉ dẫn, tư vấn của các bác sĩ giỏi, được đào tạo bài bản ở cả trong và ngoài nước. Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trên ứng dụng MyVinmec để quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng. XEM THÊM Chỉ số huyết áp bình thường và phân loại Tăng huyết áp của ESC 2018 Hay đau nửa đầu bên phải, nên đi khám chuyên khoa nào? Thiếu máu não nên ăn gì? Lời khuyên từ bác sĩ Vinmec Rối loạn tiền đình là gì? Hệ thống tiền đình nằm ở phía sau ốc tai, đóng vai trò quan trọng trong duy trì tư thế thăng bằng, dáng bộ, phối hợp cử động mắt, đầu và thân mình. Dây thần kinh số 8 là đường truyền dẫn thông tin điều khiển hệ thống tiền đình giữ thăng bằng cho cơ thể. Khi chúng ta di chuyển, cúi, xoay… hệ thống tiền đình sẽ nghiêng, lắc để giữ thăng bằng cho cơ thể. Rối loạn tiền đình là tình trạng tổn thương dây thần kinh số 8 do nhiều nguyên nhân khác nhau khiến thông tin dẫn truyền bị sai lệch làm cho cơ thể mất khả năng kiểm soát thăng bằng, hoa mắt, chóng mặt, ù tai, buồn nôn… Ngoài ra, tình trạng tắc nghẽn mạch máu nuôi não hoặc thiếu máu cũng khiến cho hệ thống tiền đình tiếp nhận thông tin chậm hoặc sai lệch từ não bộ, gây hội chứng rối loạn tiền đình. Rối loạn tiền đình do nguyên nhân gì? Bệnh do nhiều nguyên nhân Viêm tai giữa do nhiễm virus hoặc vi khuẩn ở tai... Chấn thương đầu Rối loạn tuần hoàn máu như tắc động mạch tiền đình, co thắt động mạch cột sống ảnh hưởng đến tai trong hoặc não Bệnh rối loạn tiền đình cũng có thể do các yếu tố di truyền và môi trường sống ô nhiễm tiếng ồn, stress... Theo nghiên cứu cho biết, vấn đề giữ thăng bằng và chóng mặt có thể do việc sử dụng thuốc điều trị đau mạn tính chứ không phải ung thư hoặc các rối loạn thần kinh khác gây ra. Những dấu hiệu rối loạn tiền đình là gì? Khi hệ thống tiền đình bị tổn thương do bệnh, lão hóa hoặc chấn thương, rối loạn chức năng tiền đình có thể xảy ra và thường liên quan đến một hoặc nhiều triệu chứng bao gồm Chóng mặt, quay cuồng, choáng váng Không thể bước đi, dễ ngã do mất cân bằng và mất định hướng không gian Rối loạn thị giác như nhìn mờ, hoa mắt, nhạy cảm với ánh sáng... Rối loạn thính giác như ù tai Nhận thức hoặc tâm lý thay đổi như lo lắng quá mức, khó tập trung, giảm khả năng chú ý... Tuỳ cá nhân mỗi người mà loại và mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng rối loạn tiền đình sẽ khác nhau. Một số trường hợp càng lớn tuổi thì triệu chứng về thăng bằng càng nặng. Một số người bị rối loạn tiền đình có thể chịu ảnh hưởng nghiêm trọng của bệnh đến cuộc sống hằng ngày cũng như trong học tập, lao động do có dấu hiệu giảm khả năng tập trung, giảm chú ý, lo lắng quá mức. Trong trường hợp nặng, bệnh có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc thực hiện những hoạt động đơn giản thường xuyên hằng ngày như ăn uống, sinh hoạt hoặc thậm chí là ra khỏi giường vào buổi sáng. Những đối tượng nào có nguy cơ bị rối loạn tiền đình? Tuổi tác Càng lớn tuổi càng tăng nguy cơ bị các bệnh lý gây chóng mặt, choáng váng, đặc biệt là cảm giác mất thăng bằng dễ ngã, đi không vững.... Theo kết quả của một nghiên cứu dịch tễ lớn, ước tính có khoảng 35% người lớn từ 40 tuổi trở lên 69 triệu người mắc phải tình trạng rối loạn tiền đình. Tiền sử bị chóng mặt. Nếu bạn đã từng bị chóng mặt trước đây thì bạn có nguy cơ cao bị chóng mặt trong tương lai, tái đi tái lại nhiều lần. Môi trường sống và làm việc quá ồn, thời tiết khó chịu khi chuyển mùa... Một thực tế cho thấy rối loạn tiền đình rất dễ xảy ra ở những người làm việc trong môi trường văn phòng như dân công sở, học sinh sinh viên...Nguyên nhân do đây là những đối tượng thường ngồi nhiều, ít vận động làm tắc nghẽn hoặc co thắt động mạch cột sống thân nền dẫn đến rối loạn tuần hoàn gây thiếu máu nuôi vùng não bộ và bị rối loạn tiền đình. Những người thường xuyên bị căng thẳng về đầu óc, stress cho dù ở mọi lứa tuổi, giới tính cũng là những đối tượng có khả năng mắc bệnh cao. Những thói quen sinh hoạt nào giúp bạn hạn chế hoặc giảm mức độ nghiêm trọng của bệnh rối loạn tiền đình? Bạn sẽ có thể kiểm soát bệnh này nếu áp dụng các biện pháp sau Hạn chế đọc sách, sử dụng điện thoại hay làm việc trên máy tính khi đang di chuyển bằng xe ôtô, xe buýt hoặc tàu lửa Mang theo kính mát và đội mũ nếu tình trạng rối loạn tiền đình của bạn xuất phát từ nguyên nhân nhạy cảm với ánh sáng Tránh đi máy bay nếu đang bị viêm xoang, viêm tai hoặc tai bị tắc nghẽn Tránh nghe nhạc với âm thanh lớn, tránh nơi có nhiều tiếng ồn Tăng cường vận động thể dục thể thao nhằm tăng cường lưu thông tuần hoàn não Tìm cách hạn chế stress, căng thẳng trong sinh hoạt và lao động Những phương tiện y học nào dùng để chẩn đoán bệnh rối loạn tiền đình? Dựa vào hỏi bệnh sử và thực hiện khám lâm sàng, các bác sĩ có thể khai thác những thông tin đó để tiến hành các xét nghiệm chẩn đoán để đánh giá chức năng hệ tiền đình đồng thời loại trừ các nguyên nhân khác gây ra triệu chứng. Một số xét nghiệm bác sĩ có thể chỉ định là Điện ký rung giật nhãn cầu ENG. Phương pháp này là một quy trình bao gồm các xét nghiệm điện và sử dụng các điện cực nhỏ đặt lên vùng da xung quanh mắt, với mục đích nhằm đo chuyển động của mắt để đánh giá các dấu hiệu của rối loạn chức năng tiền đình hay các vấn đề về thần kinh Xét nghiệm xoay vòng. Xét nghiệm xoay vòng là một phương pháp khác để đánh giá sự phối hợp hoạt động của mắt và tai trong. Xét nghiệm này sử dụng kính video hoặc các điện cực để theo dõi chuyển động của mắt khi đầu di chuyển Đo âm ốc tai OAE. Xét nghiệm âm ốc tai cung cấp thông tin về các tế bào lông chuyển trong ốc tai làm việc như thế nào bằng cách đo sự đáp ứng của các tế bào này với một loạt các kích thích âm thanh được tạo ra bởi một loa nhỏ đặt vào trong ống tai MRI. Chụp cộng hưởng từ tạo ra hình ảnh cắt ngang các mô cơ thể nhằm phát hiện các khối u, tai biến và sự bất thường về mô mềm khác mà có thể gây các triệu chứng mất thăng bằng như chóng mặt hoặc ngất. Những phương pháp nào dùng để điều trị rối loạn tiền đình? Dựa trên bệnh sử, kết quả khám lâm sàng và các xét nghiệm chẩn đoán, bác sĩ có thể lựa chọn phương pháp điều trị rối loạn tiền đình phù hợp với bệnh nhân, từ thay đổi lối sống cho đến điều trị bằng thuốc và cuối cùng là phẫu thuật Liệu pháp phục hồi chức năng tiền đình là phương pháp áp dụng các bài tập phối hợp đầu, cơ thể và mắt. Các bài tập này là được thiết kế và xây dựng để rèn luyện bộ não nhằm giúp nhận biết, xử lý và phối hợp hoạt động các tín hiệu từ hệ tiền đình Tập thể dục Bác sĩ sẽ hướng dẫn các bài tập chuyên biệt phù hợp với từng bệnh nhân nhằm phục hồi chức năng tiền đình. Ngoài ra tập thể dục còn giúp giảm bớt căng thẳng cũng như tăng cường vận động giúp cải thiện lưu thông tuần hoàn não. Chính vì vậy chế độ tập luyện là một phần quan trọng của quá trình điều trị. Điều chỉnh chế độ ăn uống những thay đổi trong chế độ ăn uống có thể hỗ trợ trong việc kiểm soát triệu chứng ở một số trường hợp bị bệnh Ménière, phù tích nội dịch thứ phát và chóng mặt liên quan đến bệnh đau nửa đầu migraine Thuốc việc sử dụng thuốc trong điều trị bệnh phụ thuộc vào rối loạn chức năng tiền đình là đang ở giai đoạn ban đầu, cấp tính kéo dài lên đến 5 ngày hay mạn tính kéo dài liên tục Phẫu thuật được chỉ định khi các phương pháp nêu trên không đem lại hiệu quả trong việc kiểm soát tình trạng chóng mặt và các triệu chứng khác do rối loạn chức năng tiền đình Những thông tin được cung cấp trên đây không thể thay thế cho lời khuyên của các chuyên gia y khoa. Nếu bạn bị rối loạn tiền đình hãy đến khám và tham khảo ý kiến bác sĩ nhằm đưa ra hướng điều trị thích hợp nhất. Xem thêm Rối loạn tiền đình có chữa khỏi được không? Chữa rối loạn tiền đình không dùng thuốc tại Vinmec Times City Phân biệt đau nửa đầu và rối loạn tiền đình Nội dung Text Bài giảng Rối loạn tiền đình RỐI LOẠN TIỀN ĐÌNH PGS. TS. Đặng Xuân Hùng Bác sĩ cao cấp Trưởng Khoa Tai Mũi Họng Bệnh Viện Trưng Vương Phân loại • Rối loạn thăng bằng balance disorder • Rối loạn tiền đình vestibular disorder – Dizziness choáng váng – Vertigo chóng mặt – Disequilibrium lảo đảo – Presyncope cảm giác trước ngất xỉu – Lightheadedness xây xẩm • Chóng mặt Cảm giác chuyển động ảo xoay xoay tròn • Mất thăng bằng khuynh hướng té ngã Hai đặc trưng của cùng bệnh lý 1. Sinh lý – cơ chế thăng bằng 2. Chẩn đoán giám biệt 3. Nghiệm pháp lâm sàng 4. Điều trị VẤN ĐỀ I sinh lý – cơ chế thăng bằng • Sinh lý – cơ chế thăng bằng – Đa cơ quan – Nhiều cơ chế Làm thế nào để thăng bằng Đầu chuyển động theo 3 chiều • Tịnh tiến trục XYZ, thạch nhĩ • Xoay tròn các ống bán khuyên Meâ nhó bình thöôøng Đường dẫn truyền thần kinh tiền đình Đường dẫn truyền tiền đình vỏ não Đường dẫn truyền tiền đình tủy sống Synáp tế bào lông type 1 và type 2 Để giữ thăng bằng tốt • Hệ thống phản xạ tiền đình tủy sống • Hệ thống phản xạ tiền đình mắt • Hệ thống tiểu não Chóng mặt – mất thăng bằng Hoạt động bình thường Xung hướng tâm tiền đình ngoại biên •Hai bên •Bằng nhau •Nếu không bằng chóng mặt – ngoại biên anterior latera l • Mất thăng bằng streptomycine – Xung hướng tâm giảm – Không chênh lệch cường độ xung Mất thăng bằng anterior latera l Qui luật chung Chóng mặt Tổn thương Buồn nôn = tiền đình ngoại Nôn mữa biên một bên Tự giới hạn = cơ chế bù trừ trung ương Điều trị • Giảm triệu chứng 7 ngày • Cơ chế bù trừ xuất hiện • Vật lý trị liệu sớm Không vững Tổn thương Khi đi bộ cảm giác Dễ vấp = tiền đình trung ương Dễ té

bài giảng rối loạn tiền đình